Terwijl Europese fabrikanten 2026 ingaan, blijft het tempo van technologische verandering en stijgende marktverwachtingen toenemen. Digitale transformatie is integraal onderdeel van concurrentiekracht. Dit jaar verwachten wij dat de focus ligt op systeemintegratie, slimmere automatisering, risicobestendigheid en operationele intelligentie.
Op basis van onze regelmatige interacties met fabrikanten, onze ervaring en onderzoek, volgen hier de 7 trends waarvan wij verwachten dat zij in 2026 invloed zullen hebben op de Europese maakindustrie:
Smart factory-technologieën bewegen zich snel van pilotprojecten naar volwaardige operationele systemen. Fabrikanten integreren Industrial IoT (IIoT), digital twins en geavanceerde analytics om realtime inzicht te krijgen in productie, onderhoud en supply chains. De toepassing van digital twins schaalt op binnen Europa, gedreven door use cases zoals live productiesimulatie, voorspellend onderhoud en procesoptimalisatie. Deze virtuele replica’s helpen fabrikanten om commissioning-tijden te verkorten, scenario’s te testen en stilstand te minimaliseren zonder de operatie te verstoren. (emergenresearch.com)
Tegelijkertijd zorgt IT/OT-convergentie voor rijkere inzichten over systemen heen, door fabriekssystemen (PLC’s, SCADA) te verbinden met enterprise-applicaties (MES, ERP). Deze convergentie ondersteunt realtime operationele besluitvorming, uniforme dashboards en geautomatiseerde reacties, zoals realtime energiebalancering of dynamische aanpassing van doorvoersnelheden. (Automation.com)
Nieuwe vormen van AI, vaak aangeduid als agentic AI, verschuiven van puur analytische tools naar actiegerichte assistenten die taken over systemen heen coördineren, planningen optimaliseren, voorraden bijsturen en autonome workflows ondersteunen met minimale menselijke tussenkomst. Tegelijkertijd weerspiegelen gesprekken op directieniveau zowel toenemende AI-investeringen als voorzichtigheid ten aanzien van verwachtingen, datakwaliteit en ROI. (Forbes, IoT Analytics)
Het traditionele just-in-time supply chain-model, jarenlang een vast onderdeel van de industrie, wordt opnieuw tegen het licht gehouden. Gebeurtenissen zoals de COVID-19-pandemie en geopolitieke spanningen hebben kwetsbaarheden in wereldwijde supply chains blootgelegd, wat leidt tot een verschuiving richting just-in-case-strategieën.
Deze overgang gaat gepaard met grotere voorraden, wat de veerkracht vergroot maar ook de kosten verhoogt. Technologieën zoals automatisering en geavanceerde voorraadmonitoring worden cruciaal om deze veranderingen beheersbaar te maken. Daarnaast wint ‘friend-shoring’ — het verplaatsen van supply chains naar geopolitiek stabiele landen — aan momentum. In combinatie met een groeiende vraag van consumenten naar transparantie in de supply chain onderstreept dit het belang van wendbaarheid en aanpassingsvermogen in modern supply chain management.
Duurzaamheid blijft een kernonderdeel van de agenda in de maakindustrie, gedreven door zowel marktkansen als regelgeving. Consumenten vragen om transparantie over food miles, ethische praktijken en milieu-impact. Toenemende scepsis rondom greenwashing leidt tot de behoefte aan harde data. Fabrikanten zetten realtime metrics en digitale tools in om energieverbruik, emissies, materiaalstromen en afval gedurende de volledige levenscyclus van producten te volgen.
Aan de regelgevende kant dwingen onder meer de Europese Energy Efficiency Directive en de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) fabrikanten om energiegebruik te monitoren en te reduceren, en om te rapporteren over duurzaamheidspraktijken.
Energiekosten en netcongestie blijven in heel Europa een aandachtspunt. Fabrikanten investeren verder in energie-monitoring- en optimalisatietools die direct gekoppeld zijn aan productieplanningen. Dit maakt het mogelijk om inzicht te krijgen in werkelijke productkosten, besparingspotentieel te identificeren en verbruiksprofielen actief bij te sturen.
De krappe arbeidsmarkt, met name voor technische functies, vormt in veel West-Europese landen een urgent probleem. Onderhoudsafdelingen in fabrieken worden hier sterk door geraakt, vooral door het uitstromen van ervaren medewerkers. Automatisering wordt steeds vaker gezien als oplossing in plaats van bedreiging. Robots en geautomatiseerde systemen nemen repetitieve taken over, waardoor medewerkers zich kunnen richten op meer creatieve en strategische werkzaamheden.
De voordelen van automatisering zijn onder andere:
Door automatisering in te zetten kunnen fabrikanten de productiviteit verhogen en tegelijkertijd ruimte creëren voor meer gekwalificeerde functies, wat de wendbaarheid in een competitieve markt vergroot.
Onderhoudsstrategieën verschuiven van reactief onderhoud naar voorspellend en slim onderhoud, waarbij data uit sensoren, digital twins en AI-modellen worden gebruikt om faalkansen te voorspellen en eerder in te grijpen.
In de praktijk maken fabrikanten hierbij steeds bewustere keuzes. Hoewel predictive maintenance in bepaalde situaties kostenbesparingen kan opleveren, is de ROI niet altijd duidelijk, vanwege de benodigde datavolumes (bij cloud-oplossingen) of de implementatiekosten (bij on-premise oplossingen). Daardoor kiezen veel fabrikanten voor cloud-based condition-based maintenance (CBM) als een pragmatische en schaalbare tussenstap, met name in combinatie met Industrial IoT-data. (Lees meer: Waarom Predictive Maintenance niet altijd de juiste oplossing is)
Deze aanpak ondersteunt slimmere onderhoudsbeslissingen en sluit nauw aan bij kern-KPI’s zoals Overall Equipment Effectiveness (OEE). (Lees meer over OEE-monitoring)
Ontwikkelingen in IIoT-platforms maken het bovendien mogelijk om onderhoudsstrategieën stapsgewijs te laten evolueren, van tijdgebaseerd onderhoud naar conditiegebaseerd onderhoud, zonder direct volledige voorspellende modellen te hoeven implementeren.
Naarmate fabrieken steeds verder worden verbonden, krijgt cybersecurity eindelijk de aandacht die het vereist. De koppeling tussen IT- en OT-systemen — van MES tot PLC’s, cloudservices en remote access-oplossingen — vergroot het aanvalsoppervlak voor dreigingen zoals ransomware, IoT-kwetsbaarheden en supply chain-aanvallen. Europese fabrikanten evalueren steeds vaker hoe zij hun weerbaarheid kunnen vergroten, bijvoorbeeld via netwerksegmentatie, toegangsbeheer en risicoanalyses. (Manufacturing Technology Insights)
Voor veel fabrikanten wordt cybersecurity een expliciet onderdeel van gesprekken over connectiviteit en digitalisering.
In een veranderende omgeving zijn de fabrikanten die het beste gepositioneerd zijn voor succes degenen die inzicht hebben in hun productielijnen, daadwerkelijk gedrag kunnen analyseren en onderbouwde beslissingen nemen, zowel realtime als over langere planningshorizonten. Dit omvat steeds vaker het kunnen omschakelen tussen productlijnen bij veranderende vraag, het afstellen van recepturen, het verbeteren van OEE en het optimaliseren van productieprocessen, onderhoudsstrategieën en supply chains.
De rode draad door al deze trends is de noodzaak om de juiste operationele vragen te stellen, relevante data te verzamelen, deze in context te analyseren en de inzichten toe te passen waar zij aantoonbare waarde leveren. Op basis van wat wij in de markt zien, blijft Industrial IoT een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van deze aanpak.
